Opinieartikel

Nood aan een actieplan Wetenschap & Techniek

Met de regelmaat van de klok wijzen ondernemers er op dat een gebrek aan voldoende gekwalificeerd personeel hun groeimogelijkheden beknot. Dit probleem werd recent bevestigd in de nieuwste VDAB-knelpuntberoepenlijst, en gisteren nog in een interview met Wilson de Pril en Jan Tormans in deze krant.
Dat Vlaanderen er met zijn uitstekend onderwijssysteem niet in slaagt voldoende kwalificeerde krachten in de Wetenschappen en Techniek af te leveren, is zondermeer problematisch.

De getuigenis die ondernemer Jan Tormans gisteren in De Tijd liet optekenen was ronduit schrijnend. Terwijl er recent een recordaantal faillissementen werden opgetekend in Vlaanderen, slagen heel wat gezonde en groeiende ondernemingen er niet in om bepaalde vacatures ingevuld te krijgen. De lijst van de knelpuntenberoepen die de VDAB vorige week publiceerde, maakte nogmaals duidelijk dat er zelfs in deze economische laagconjunctuur, een heel aantal structurele knelpunten op de arbeidsmarkt blijven bestaan. Klassiekers in deze lijsten zijn de Wetenschap & Techniek (W&T) -richtingen: ingenieurs en informatici, maar ook elektrotechnici en bouwvakkers.

Wanneer de economie verder aantrekt, dreigen deze tekorten een ernstige rem te worden op de economische groei. We moeten dan ook dringend geschoolde mensen “bijmaken”, zoals Tormans het stelde.

Vlaanderen: veel goede wil, te weinig coördinatie en resultaatsgerichtheid

Hoewel er in Vlaanderen een heel aantal initiatieven bestaan m.b.t. wetenschapscommunicatie en het promoten van wetenschapsonderwijs, leiden deze duidelijk niet tot het gewenste resultaat. Dit gaven zowel minister van Onderwijs Smet, als minister van Innovatie en Wetenschapsbeleid Lieten, recent nog expliciet toe.

Het ontbreekt de bestaande initiatieven te vaak aan onderlinge afstemming, duidelijke doelstellingen, structurele financiering en resultaatsgerichtheid.

Zowel de betrokken administratie als de VRWI, de strategische adviesraad van de Vlaamse regering terzake, riepen onlangs op om ambitieuzer te zijn, en inspiratie te zoeken bij het Nederlandse Platform Bèta Techniek.

Nederland: duidelijke doelstellingen, omvattend actieplan en resultaatsgebonden financiering

Het Platform Bèta Techniek is een stichting die in opdracht van de overheid de organisatie en coördinatie van een ganse batterij aan programma’s ter bevordering van Wetenschap en Techniek in het onderwijs op zich heeft genomen.
Scholen kunnen instappen in deze programma’s, en worden geresponsabiliseerd doordat de middelen die de school hiervoor ontvangt, gekoppeld worden aan het behalen van vooraf afgesproken doelstellingen.
Inmiddels doen vele duizenden scholen, bedrijven en andere organisaties mee. In totaal participeren ongeveer 850.000 leerlingen, van het primair tot en met het hoger onderwijs.

[1]

De hogere instroom die er de voorbije jaren gerealiseerd werd zal tussen einde 2010 en 2014 zo’n 13.000 exacte wetenschappers en technici extra op de arbeidsmarkt brengen.

Tijd voor een Vlaams Actieplan Wetenschap & Techniek

Ook Vlaanderen kan gezien zijn ambitieuze toekomstplannen niet toestaan dat de schaarste aan exacte wetenschappers en technici steeds problematischer wordt, en moet daarom nu werk maken van een omvattend Actieplan Wetenschap & Techniek dat streeft naar resultaten en het efficiënt inzetten van middelen.

De volgende elementen moeten hier zeker deel van uitmaken:

1. Breng de verschillende bestaande initiatieven onder in één alomvattend actieplan, dat de vele naast elkaar bestaande initiatieven bundelt, coördineert en aanvult waar nodig.
2. Hou steeds één oog op het gewenste resultaat. Durf kwantitatieve en verifieerbare doelstellingen voorop stellen.
3. Koppel de extra financiering en ondersteuning die onderwijsinstellingen hiervoor kunnen ontvangen aan het behalen van doelstellingen. Laat financiering terugbetalen wanneer doelen niet behaald worden. Enkel gemotiveerde scholen zullen deelnemen en ten volle gaan voor goede resultaten.
4. Ontwikkel een ketenaanpak: stimuleren van W&T in het lager tot en met het hoger onderwijs. Initiatieven mogen niet beperkt blijven tot een aantal proefprojecten, maar dienen alom verspreid en gekend te zijn in het Vlaamse scholenlandschap.
5. Ontwikkel een doorgedreven beleid om de participatie van meisjes in W&T-opleidingen te bevorderen.
6. Faciliteer op structurele wijze samenwerking tussen de diverse schoolniveaus (lager, secundair en hoger) onderling, en tussen de scholen en het bedrijfsleven.
7. Zorg ten slotte ook voor voldoende opvolging door auditing: laat deelnemende scholen doorlichten zodat zij telkens feedback krijgen over de manier waarop zij aan de programma’s vorm geven, en hun werking zo nodig kunnen bijsturen.