We moeten het onbehagen erkennen en benoemen, maar afglijden naar het voeden ervan mag nooit een optie zijn voor verantwoordelijke politici. Op het eind van die tocht, is iedereen verliezer. Wij behoren tot die politieke generatie die willens nillens een nieuw verhaal moet schrijven. We bevinden ons op onbekend terrein, maar er is geen alternatief. Precies op zo’n momenten moet de politieke wereld het lef hebben om op zoek te gaan naar perspectief.

In zijn begrotingstussenkomst hield Koen een duidelijke oproep aan zijn collega's.

Collega’s

 Brussel, Parijs, Istanbul, Aleppo, Nice, en nu ook Berlijn en Ankara. Het spiraal van zinloos geweld lijkt eindeloos. De manier waarop we die beantwoorden is bepalend voor hoe de wereld er de komende decennia zal uitzien.

Ik parafraseer graag professor Patrick Loobuyck, die politici gisteren in De Standaard terecht voor hun verantwoordelijkheid plaatste: 'Zij denken electoraal garen te spinnen uit een samenlevingsmodel dat onder druk staat door door Syriëstrijders, enzovoort. Mensen hebben het gevoel dat ze hun 'cultuur' moeten verdedigen en de politiek speelt daarop in (…). We zijn erin geslaagd om totale polarisering te creëren (…).’

 Een groot deel van onze jonge mensen groeit op met een vrijwel permanent crisisgevoel. De bankencrisis, de economische crisis, de klimaatcrisis, de vluchtelingencrisis, de politieke crisis, de Brexit, de vergrijzing, de terreurdreiging, … Ons samenlevingsmodel wordt al enkele jaren tot in zijn diepste vezels uitgedaagd.

 We moeten het onbehagen dat daaruit voortvloeit erkennen en benoemen, maar afglijden naar het voeden ervan mag nooit een optie zijn voor verantwoordelijke politici. Zowel de geschiedenis als recente internationale politieke gebeurtenissen binnen en buiten Europa, tonen de verwoestende gevolgen van een dergelijke kortzichtige politiek. Democratieën hebben het vandaag moeilijk. Internationale verhoudingen staan onder spanning. Wie het pad van de angst kiest, zet de deur wagenwijd open voor extremisten en populisten. Op het eind van die tocht, is iedereen verliezer.

 Wij behoren tot die politieke generatie die willens nillens een nieuw verhaal moet schrijven. We bevinden ons op onbekend terrein, maar er is geen alternatief. Tegen de achtergrond van zoveel verandering, wapent de vertrouwde retoriek niet, zijn de oude recepten niet langer afdoende. Precies op zo’n momenten moet de politieke wereld het lef hebben om op zoek te gaan naar perspectief, die durft de omslag te maken en nieuwe oplossingen uitwerkt,  in staat om vertrouwen te geven en mensen terug vaste grond onder de voeten te geven.

 We staan op een splitsing. De keuze die voor ons ligt is deze tussen terugplooien of verder ontwikkelen. Tussen protectionisme en internationaal realisme. Tussen angst en veerkracht. Tussen terecht zelfbewustzijn en verkramping. De foute keuze maken, en dat toont ons de geschiedenis, leidt tot minder welvaart, minder groei, en uiteindelijk tot meer conflicten.

 Het is niet voor het eerst dat ik hier daarom oproep tot politieke moed. Vandaag opnieuw, omdat ik merk dat ook in ons land de verleiding groot is om te kiezen voor wat onze samenleving hindert de uitdagingen waarvoor we staan met overtuiging vast te pakken.

 Wie nu kiest voor het discours van de angst, verzekert zich wellicht van een ruim electoraat op korte termijn. Het is echter mijn overtuiging, en die van mijn fractie, dat wie het lef heeft te kiezen voor de weg van de redelijkheid en de hoop, op lange termijn echte geschiedenis schrijft.

 Met wat oplapwerk komen we er niet. We zijn de fase van het pure crisismanagement door. Het is hoog tijd om die keuzes te maken die tot echte antwoorden leiden, en die ervoor zorgen dat crises voortaan vermeden kunnen worden of beter worden gehanteerd.

 Op  het congres van mijn partij eind november hebben wij resoluut de keuze gemaakt om de omslagen die broodnodig zijn, zonder terughoudendheid te maken.

 Ik ga even voorbij aan de aanpak van onze federale collega’s op het vlak van terreur en veiligheid, en asiel en migratie, die bewijzen dat het positieve confederale model waarvan wij al decennialang de motor zijn haar meerwaarde bewijst ten opzichte van de contrafederale logica.

Ook economisch worden de eerste vruchten duidelijk geplukt.

De loonkostverlaging leverde nu al 55.000 nieuwe banen op. De Nationale Bank voorspelt er nog 120.000 extra tegen het einde van deze legislatuur. En ook in de particuliere sector! Het Vlaamse luik van die federale taxshift stond borg voor 312,1 miljoen lastenverlagingen voor de Vlaming. Fantastisch werk, heet dat.

 Laat ik vooral focussen op enkele van de antwoorden die deze Vlaamse meerderheid formuleert op de crises die we doormaken. Er wordt geïnvesteerd in de beleidsdomeinen die er echt toe doen voor de mensen. Wij zijndan ook trots op een aantal grote hervormingen mee op poten te kunnen het zetten, met sociaal overleg en diverse actoren van het middenveld.

  • Budgettair zit Vlaanderen op schema. Deze regering zal geen putten nalaten die door volgende generaties moeten worden gevuld. De komaf met het gratisbeleid, de heroriëntering naar ecofiscaliteit, … bieden een soliede basis om op verder te bouwen en creëren op termijn nieuwe investeringsruimte.
  • Om onze economie via innovatie te stimuleren voorziet de regering liefst 195 miljoen euro extra in 2017. Fundamenteel én toegepast onderzoek, niet alleen in functie van grote ondernemingen, maar ook met het oog op de groei van de kleinere ondernemingen, moet ons nog meer op de internationale kaart zetten.
  • Om het grootste mobiliteitsproject in Vlaanderen, de Antwerpse Ring, terug uit het slop te halen, stelde deze regering een sintendant aan: Alexander d’Hooghe. Een van ’s werelds grootste specialisten, en daar mogen we echt trots op zijn, toonde zich bereid om samen met de Vlaamse regering, maar vooral ook samen met alle actoren, administraties en burgerbewegingen, op zoek te gaan naar gedeelde oplossingen waarin leefbaarheid van de stad en een verbeterde mobiliteit hand in hand gaan. Met zijn ambitienota verraste hij vriend en vijand. Zijn aanpak werkt en verdient aanbeveling en navolging.
  • Inzake klimaat werd nooit een verregaander engagement kamerbreed gedragen. De klimaatresolutie maakt dat het akkoord van Parijs in Vlaanderen geen dode letter blijft. De omslagen in energie, economie, mobiliteit, wonen, natuur, land- en tuinbouw, … Stuk voor stuk wordt de richting aangegeven, en – veel belangrijker – de vooruitgangsrapportage aan de hand van concrete doelstellingen afgedwongen.
  • In dezelfde historische lijn moet ook het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen worden gezien. Na gedurfde, maar intelligente keuzes voor nieuwe instrumenten om onze ruimte te vrijwaren, op een manier die onze economie niet lamlegt. Het is een keuze voor leefbaarheid die geen financiële kraters slaat. Het is het prototype van een omslag die perspectief biedt. Perspectief op een Vlaanderen met ademruimte voor jongeren, gezinnen, natuur, land- en tuinbouw en bedrijven.
  • We zijn in volle voorbereiding voor de invoering van het groeipakket. Als de armoedetoets het licht op groen zet zullen vanaf 2019 jonge gezinnen extra worden ondersteund met 160 euro per maand, en zal het aantal gezinnen dat beroep kan doen op sociale toeslagen verdriedubbelen tot 12%. We stellen ons garant voor een Vlaamse kinderbijslag die niet alleen onze gezinnen steunt in de opvoeding van hun kinderen, maar tegelijk de kinderarmoede verder terugdringt.
  • Het totale welzijnsbudget groeit met 448,4 miljoen euro. Dat is een stijging van 4,1%.
  • De persoonsvolgende financiering voor personen met een handicap zal ervoor zorgen dat zo’n 1500 mensen extra worden ondersteund en hun leven zelf in handen kunnen nemen. Los van de paradigmashift die hiermee gepaard gaat, bedraagt de budgetverhoging voor personen met een handicap 117,5 miljoen of 8%.
  • Sinds de meest recente PISA-resultaten weten we dat ons onderwijs internationaal hoog blijft scoren. Maar we kunnen niet blind blijven voor de 17% jongeren die onderpresteren. De modernisering van ons secundair onderwijs met een uitgesproken focus op talentdetectie, begeleiding en oriëntering doorheen de ganse schoolloopbaan komt geen moment te vroeg. De belangrijkste grondstof die Vlaanderen rijk is, moet maximaal ontgonnen worden. Nog nooit zijn er op zo’n korte termijn en aan zo’n tempo nieuwe schoolgebouwen gebouwd.
  • De versterking van de lokale bestuurskracht is de beste garantie op een hechte samenleving. Het vasthouden aan de keuze hen te laten beslissen om al dan niet te fuseren, is het ultieme bewijs van vertrouwen in hun inschattingsvermogen om te doen wat moet om lokale gemeenschappen te versterken en te laten groeien.
  • De machtiging voor de VMSW wordt voor het komende jaar opnieuw verhoogd met 200 miljoen euro.  Het maakt dat de realisatie van sociale huurwoningen op een verhoogd tempo kan verder gezet worden zodat de woonnood van  de meest behoeftigen van een structurele oplossing kan voorzien worden. 
  • Nog vorige vrijdag nam deze regering een aantal belangrijke beslissingen om de archeologienota’s sneller, relevanter en goedkoper te maken, zonder verlies van aandacht voor ons archeologisch erfgoed.

 

Collega’s

 De Warmste Week bewijst elk jaar dat de Vlaming zeer bereid is tot solidariteit. Maar die Vlaming wil daar ook iets voor terug. Warmte, gezelligheid, verbondenheid, maar vooral de zekerheid dat die solidariteit fair en rechtvaardig gedragen wordt en tot iets leidt.

We hebben de Vlaming inspanningen gevraagd. En die zijn ook verdedigbaar, als die inspanningen gepaard gaan met de zekerheid dat ze ook resultaat opleveren. Het is onze plicht om daar voor te zorgen.

  • De roep om meer leefbaarheid in de brede zin van het woord wordt steeds luider. Niet alleen in het Antwerpse dossier moeten we hiervoor alert zijn. Ook in komende dossiers zoals de optimalisering van de Brusselse Ring, de toekomst van de luchthaven van Zaventem, de Noord-Zuid Limburg, De West-Vlaamse N8, …, moeten we economische en ecologische groei verzoenen met leefbaarheid voor omwonenden en gebruikers.
  • Ook de concrete invulling van een eenduidige en volgehouden klimaatkoers is daarom een absolute prioriteit. De positie van Koning Fiets in ons mobiliteitsverhaal moet ondubbelzinnig worden versterkt. Met ons vernieuwd ruimtebeheer starten we vandaag.
  • Net zo met de modernisering en het energie-efficiënt maken van onze woningen, zonder de betaalbaarheid ervan te hypothekeren. een bijkomende versnelling is broodnodig. Eigenaar of huurder, ieder een thuis – kwalitatief en betaalbaar.
  • Onze economie heeft zich – ondersteund door het Vlaamse, federale en Europese beleid – vrij robuust getoond, maar na de financiële crisis eisen de terreuraanslagen hun tol. De toeristische sector tekent een verlies op van 15%, het slechtste resultaat ooit. Het is tekenend voor de manier waarop naar ons land wordt gekeken. De economische weerslag daarvan mogen we niet onderschatten.
  • Dat geldt ook voor onze lokale besturen. Zij zijn het bestuursniveau bij uitstek dat de verbondenheid tussen mensen versterkt, en bruggen kan bouwen. Vlaanderen investeert meer in dat partnerschap, maar in dat versterkt contract met onze lokale bestuurders moet  regelhygiëne centraal staan. Als we het menen met het vertrouwen in onze lokale bestuurders moeten we hen ernstig nemen. En dat betekent ook vaart maken met de regelgeving die de integratie van OCMW’s in de gemeentebesturen organiseert. Ook bij het aan de slag krijgen en houden van zij die wat verder van de arbeidsmarkt verwijderd zijn, moet de lokale overheid haar kunnen rol spelen. Het wijk-werken kan daartoe een belangrijk kansen-creërend instrument zijn, en moet de komende maanden uitgewerkt worden. Een luisterend oor voor alle betrokken partners verhoogt hier de slaagkans in het veld.

 

Collega’s

 Het vraagt een bijzonder intelligente afweging om nieuw beleid vorm te geven, zonder afbreuk te doen aan basisverworvenheden. De vrijheid van meningsuiting en godsdienstbeleving, het verbod op discriminatie, het respect voor de rechtsstaat en de scheiding der machten, het recht op een menswaardig leven, het recht op arbeid, sociale zekerheid, huisvesting, een gezond leefmilieu, onderwijs, … zijn tijdloos en grondwettelijk verankerd. Precies om ervoor te zorgen dat ze niet worden geschaad omdat de nerveuze tijdsgeest daar om lijkt te vragen.

 Niemand heeft iets aan een goedkope fiets als nadien blijkt dat hij met minderwaardige materialen is gebouwd, en bij de eerste klim de ketting breekt. De omslagen die deze regering in moeilijke omstandigheden heeft maakt, bieden op middellange termijn een uitweg uit de financiële, economische en klimaatcrisis. Gezien de complexiteit van de oefening, is overhaasting geen optie. Dat betekent niet dat tijd wordt verloren. Alleen betekent dat meteen ook dat de resultaten niet onmiddellijk zijn.

Het maakt politiek op dit moment dubbel moeilijk. De verleiding van goed verkopende simplismen is groot, maar biedt geen echt perspectief. We moeten voor ogen houden dat er slechts één emotie sterker is dan angst, en dat is hoop.

 

 Collega’s

 Ik wens u een warme Kerst en op de splitsing van oud naar nieuw, de moed om het pad van de angst en polarisering de rug toe te keren en voor dat van de hoop te kiezen.